TOROSLARIN SAKLI VE GİZLİ ANTİK KENTİ SAGALASSOS - Halimiz
TOROSLARIN SAKLI VE GİZLİ ANTİK KENTİ SAGALASSOS 2
İKİGAİ
11 Nisan 2019
TOROSLARIN SAKLI VE GİZLİ ANTİK KENTİ SAGALASSOS 3
ANKARA’DA SANAT VAR… ÖYLE GÜZEL Kİ…
11 Nisan 2019
TOROSLARIN SAKLI VE GİZLİ ANTİK KENTİ SAGALASSOS 4

İlk yerleşimcilerinin sarp yüksekte bir araziye  MÖ. 6500 yıllarında kurdukları Sagalassos Antik Kenti Burdur il sınırının içinde yer alır.

Antalya karayolunun 14. km’ sinden ayrılan bir yol ile  1500 – 1700 mt yüksekliğe dar bir yolla tırmanılır. Sırtını dağlarına yaslamış antik kent, önünde verimli tarım arazileri ile kırmızı astarlı terra sicileta seramiklerine önemli kil sağlayan Ağlasun ovasına bakar. Bu ova en az 1300 yılı bulan tarihiyle “en uzun seramik üretimi merkezi” olarak UNESCO Dünya Miras Listesi’ne de önerilen önemli kaynaklarımızdandır.

TOROSLARIN SAKLI VE GİZLİ ANTİK KENTİ SAGALASSOS 5

O çağda bu kadar yüksekteki tepeyi seçmiş olmaları akılları zorlasa da uzmanlar, savunma, güvenlik ve doğal kaynaklara erişim açısından  bu alanı seçmiş olabileceklerini belirtiyor. Dolayısıyla şehrin günümüze kadar yağmadan korunmasının önemli nedeni bu olabilir.

Antik kent çevresinde suyun ve buna bağlı çeşmelerin bolluğu dikkat çekiyor. Pek çok kent için en belirleyici konudur “su”. Hayat su ile başlar ve
 MÖ 4000’lerden itibaren kent yerlileri aşağı ovada tarımsal hayata başlayarak yerleşik düzene can katmış.

Geçen binlerce yıl ardından civarında yaşayanların haberdar olduğu antik kent, yine Avrupalı bir gezgin tarafından keşfedilmesiyle kültür tarihimize katkı sağlayan adımlar atılıyor.

Hellenistik-Roma-Bizans dönemlerine ait mimari kalıntılar içeren Sagalassos, 1990 yılından bu yana Belçikalı Prof. Dr. Marc WAELKENS başkanlığında bir ekip tarafından arkeolojik çözümlenmeye başlanmış. Açığa çıkarılan yapılardan Neon Kütüphanesi, Helenistik Çeşme, Antoninler ve Heroon Çeşmesi’nin restorasyonları halihazırda bitmiş durumda.

TOROSLARIN SAKLI VE GİZLİ ANTİK KENTİ SAGALASSOS 6

Bunların dışında kazılarla açığa çıkarılan; Aşağı ve Yukarı Agoralar, Roma Hamamı, soğuk hava deposu, Apollon Klarios ve Antonian Pius Tapınakları, Sütunlu Cadde, Macellum, Kent Villası ve tiyatro henüz restorasyon aşamasında olan yapılar.

Bilimsel kazı çalışmaları Belçika-Leuven Universitesi arkeologları tarafından mimari restorasyonunun başarısı dikkat çekiyor. Sagalassos antik kentinde ele geçen heykeltraş eserleri ve küçük buluntular ülkemizde Burdur Müzesi’nde korunarak sergileniyor.

İki bin yıl önce Psidya’nın en zengin, en güzel şehrini Romalılar çok iyi yapılandırmış. Ne Büyük İskender’in orduları ne de depremler yerle bir edebilmiş. Antik kent Sagalassos’ da kalıntılar o kadar büyük bir alana yayılmış ki, inceleyebilmek için en azından 2-3 saat gerekiyor. Gezeceğiniz alan da gölge yoksunu. Antonini çeşmesi depremlerle yaşadığı zarara ve toprağın altında geçen yüzlerce yıla rağmen, bugün ayağa kaldırılmış dünya da eşi benzerine rastlanması zor bir çeşme. 28 metre uzunluğu ve 9 metre yüksekliği bir gözlerinizin önüne getirin… Bir de su havuzuna bu yapının ortasından 4,5 metre yükseklikteki şelaleden gürül gürül akan suyu… Güneyin o yakıcı sıcağında çeşmeyi süsleyen Dionysos, Satry, Nemesis, Apollo, Asklepion ve Koronis heykellerinin gerçek ruhlarına saygıyla akan su kana kana içilebiliniyor… Zamanın tuzla buz ettiği bu tarihi, yüzyıllar sonra 3500 parça bir araya getirilerek  bu şaheseri ortaya çıkarmış. İlk yerleşim izleri günümüzden 12.000 yıl öncesinin örneklerini taşıdığı kayıtlarda geçiyor.

Antik kentte, orijinal yapı taşlarının neredeyse tamamının korunduğu anıtsal yapılar yer alıyor. Kentin planı, üzerinde kurulmuş olduğu teraslı yapı düşünüldüğünde oldukça çarpıcı ve yapı ile uyumlu bir anıtsal merkez yaratılmış. Büyük İskender MÖ 333’te şehri talan etmiş. Yine de Helen uygarlığına dayanan yerleşimle ilgili pek çok iz bulunuyor. Göreceklerinizin çoğu tarihe eserler bırakmaya meraklı bir kavmin, yani Romalıların elinden çıkmış.
 Yağmalanmadan günümüze ulaşmayı başarabildiği için de neredeyse bütün eserler yerli yerinde.

Sagalassos, Psidya bölgesinin en zengin kenti olarak kabul ediliyor. Limana giden yolda yer alması da ticaretin gelişmesinde önemli rol oynamış. Yüksek kalitedeki seramikler için gereken toprak güneyinde bulunan Çanaklı Ovası’ndan sağlanmış. Diğer taraftan kültürü önemseyen aristokrasinin izleri kalmış kentte. Kütüphaneleri, tiyatro oturum alanının büyüklüğü, sanata verdiği değer ile diğer kentlerle kıyaslandığında çok daha önemli bir yerleşim yeri doğurmuş. Tiyatrosunun 9 bin kişi kapasitesi var. Fakat ilginçtir, kentin en kalabalık olduğu dönemleri için bile nüfus 5 bin civarı olarak tahmin edilmekte.

TOROSLARIN SAKLI VE GİZLİ ANTİK KENTİ SAGALASSOS 7

Peki neden nüfusun iki katı için oturum alanı yapılmış?
 Tiyatronun inşasının başladığı MS 120’lerde, Sagalassos Psidia kentlileri, önemli dinsel bir tören, şölen ya da yönetim toplantıları için Sagalassos’u üst olarak kullanmışlar. Dolayısıyla kapasitenin yüksek tutulma sebebi buna bağlanıyor. Sahne binasının iki katlı değil tek katlı olması, yıkıntıların orkestra alanında toplanması arkeologların işini kolaylaştıran bir oluşum olmuş. Arkeologların hayali bile zor geçmiş yaşantıların izlerini sürüp, tuz buz olmuş parçaları sabırla bir yapboz gibi birleştirip, toprağın altında uykuya çekilen o hayatları yaşandığı gibi sunabilmek için çalışırmasına destek olan ipuçları derinlerde kaybolmamış…

Bizans İmparatorluğu ilk yıllarında Sagalassos, sonra Antioch (Yalvaç)  ile Psidya bölgesinin en önemli ikinci piskoposluk merkezi unvanını kazanmış. Bu 12’nci yüzyıl sonlarına kadar devam etmiş.

Böylesine değerli kültür ve turizm alanının ülke gelirine katkısı nedir diye sorarsanız ünlü rehper Safet Emre Tonguç dan bilgi almak gerekli derim. Bir televizyon programında Macchu Picchu’yu gören bir uzman olarak Sagalassos Antık kentini anlatan Tonguç,  Sagalassos’un öncelikle Macchu Picchu’dan çok daha eski yerleşilen bir tepe olduğunu vurguladı. Aradaki farklar mı?

-Peru da kasabaya kadar tren sonrasında otobüs ile ring sefer yapılıyor. Sagalassos’ a toplu ulaşım yok. Ancak özel arabanız ya da tur otobüsünüzle gidebiliyorsunuz.

-Sagalassos’a 10 tl giriş ücreti, Macha Piccu giriş ücreti 350-400 dolar civarı 2017 fiyatı ile… Peru’da buraya yürüyerek tur da düzenlemiş… 1 haftalık turlar, 6 ay öncesinden rezervasyonunuzu yapmanız gerekiyor ve fiyatı oldukça pahalı…Yüksek irtifada yürüyüş olduğu için zorlu ve katılanların eşyasını yerliler taşıyor. Mesela 8 yürüyen turiste 15 yerli eşlik ediyor.

Küçük notlarla altını çizmeye çalıştığm konu şudur ki;

Cennet vatanımızın doğal değerlerine, antik miraslarımıza sahip çıkılırsa artacak turizm gelirinin ekonomik katkısı çok çok önemsenmelidir.

mm

Güzin Tarhan

1968 Bandırma doğumlu Güzin Kutlu Tarhan, Marmara Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler İşletme Fakültesi’ni bitirdi. Evli ve bir çocuk annesi Tarhan 2009 yılında İstanbul Kültür Üniversitesi İletişim Sanatları yüksek lisansını tamamladı. Farklı ülke ve kültürlerini araştırarak incelemek, tanımak, kültürel çözümleme hobisi oldu. Gezilerinde tarih, eğitim ve sanat kurumlarında incelemelerde bulunmaktadır. Cumhuriyet Gazetesi Bilim Teknoloji Dergi ekinde yazıları yayınlanmıştır. Herkese Bilim Teknoloji Dergisinde yazıları yayınlanmaya devam etmektedir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

error: Üzgünüz. Bu içerik kopyalanamaz!!