CORONA VE BEETHOVEN - Halimiz
CORONA VE BEETHOVEN 2
ULUSAL EGEMENLİK DEYİNCE
23 Nisan 2020
CORONA VE BEETHOVEN 3
HAYALLERİN PEŞİNDE
30 Nisan 2020
CORONA VE BEETHOVEN 4

Bu yazının başlığına bakıp “ne alaka” demeyin. Çünkü, Covid-19’un dünyayı salladığı 2020 yılı aynı zamanda müzik tarihinin en büyük bestecilerinden olan Beethoven’ın 250. doğum yıldönümü. Salgın nedeniyle ev dışına pek çıkamadığımız olağandışı bir zaman diliminde her gün saatlerce dinlediğim müziği ile ruhsal dengemi ve moralimi sağlam tutmama yardımcı olan bu büyük besteciye müteşekkirim.

Bach, Mozart ve Beethoven için “müziğin üç büyük tanrısı” derler. Çoğu kişi hemfikirdir. Kabul etmek gerekir ki Bach olmasaydı, Mozart olmazdı. Mozart olmasaydı, belki Beethoven da olmazdı. Ama Beethoven bana göre müziğin en büyük tanrısıdır. Onun ölümsüz eserleri insan doğasının özünde yatan özgürlük, eşitlik, kahramanlık, cesaret, mücadele, aşk, ıstırap gibi ulvi kavramları çağrıştırır. Beethoven’ın müziğinde notaların gücünü hissedersiniz.

Beethoven, bir insan ömründe yaşanmış çarpıcı bir evrimdir. İlk bestesinden son bestesine kadar geçen 32 yıllık besteleme serüveninde müziğin zaman tünelinde kat ettiği mesafe sanki iki asır yaşanmış bir macera hissi verir.

Bazen kendime sorarım. Beethoven, bozulan sağlığı ve duymaz kulaklarıyla son 20-25 eserinde neyi arıyordu? Eroica senfonisi gibi bir müzik devrimini gerçekleştiren, karmaşık bir duygu patlamasını notalarla anlatan Beşinci Senfoniyi insanlığa armağan eden bir besteci neden ısrarla senfoni edebiyatındaki yoluna devam eder? Adam ağır hasta. Kulakları duymuyor. Karın ağrıları had safhada. Buhranlar, krizler içinde. Ama yaratıcılığının, mücadele azminin sınırı yok. Müziği beyninin içinde duyuyor ve inadım inat bir tutkuyla devam ediyor, geleceğin müziğini yapmak istiyor. Gerçekten inanılmaz. Eminim ki müzik tarihi böylesini görmemiştir.

Çok değerli sanatçımız Fazıl Say, Beethoven’ın op. 106, 29 numaralı piyano sonatını (Hammerklavier) bugüne kadar bestelenmiş en futuristik sanat eseri olarak gördüğünü söyler. Yalnız bu sonat mı? Son dört beş yaylı sazlar dörtlüsüne, senfonik edebiyatın zirvesi olan Dokuzuncu Senfoniye, Missa Solemnis gibi eşsiz eserlerine bakın. Bunların hepsinde yaşadığı dönemin çok ötesinde bir deneyselliğin, yaratıcılığın ve sınır tanımayan bir yenilikçiliğin izlerini görürsünüz.

Fazıl Say, üç yıl kadar önce piyano müziğindeki en büyük devrim olarak gördüğü Beethoven’ın piyano sonatlarının tamamını 2020 yılına kadar kaydetmeyi hedeflediğini söylüyordu. Ne mutlu ona ki bu isteğini gerçekleştirdi. Kaydettiği 32 sonat iki ay kadar önce piyasaya çıktı. Hemen ısmarladım. Ama Corona araya girdi. CD’ler hala elime geçmedi. Heyecanla bekliyorum.

Şahsen kendimi çok şanslı hissediyorum. Çünkü Beethoven’ın müziğine aşığım. Ve inanın bu aşk, çocukluk yıllarımdan bu yana hayatımı ve dünyaya bakış açımı etkilemiştir. Koleksiyonumda Beethoven’ın hemen hemen tüm eserleri vardır. Özellikle delisi olduğum senfonilerinin, konçertolarının ve piyano sonatlarının o kadar çok farklı yorumunu toplamışım ki bazen hangisini dinleyeceğimi şaşırıyorum. Ama Corona sayesinde son birkaç haftada normalde bir yılda dinlemediğim kadar Beethoven müziği dinledim.

Bu kısa yazıyı Beethoven’ın konser salonlarına damga vurmuş bazı eserlerini, seçtiğim yorumlarıyla birlikte sıralayarak sonlandırıyorum.

  1. Üçüncü Senfoni (Eroica):

Berlin Filarmoni Orkestrası/Herbert von Karajan

  1. Beşinci Senfoni:

Viyana Filarmoni Orkestrası/Carlos Kleiber

  1. Altıncı Senfoni (Pastoral):

Berlin Filarmoni Orkestrası/Claudio Abbado

  1. Yedinci Senfoni:

Bayerischesstattorchester/Carlos Kleiber

  1. Dokuzuncu Senfoni (Korolu):

Berlin Filarmoni Orkestrası/Ferenc Fricsay

  1. Piyano Sonatları, Emil Gilels
  2. Missa Solemnis:

Berlin Filarmoni Orkestrası/Herbert von Karajan

  1. Piyano Konçertoları:

Murray Pereiha, Concertgebauw Orch./Bernard Haitink

  1. Keman Konçertosu:

Arthur Grumiaux/Concertgebauw Orch./Colin Davis.

Evet, değerli okuyucularım. 250 yıl önce Tanrı’nın insanlığa büyük bir armağanı olarak doğan ve tüm müzikseverlerin gönlünde ölümsüzlük mertebesine ulaşmış Beethoven hakkındaki hislerimin özeti bu işte.

Esenlikle kalın.

mm

Dr. Ali Tigrel

Devlet Planlama Teşkilatı Eski Müsteşarı

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

error: Üzgünüz. Bu içerik kopyalanamaz!!