Kuğulu Park… Kadın Hakları savunucusu Tunalı Hilmi Bey…

Ankara’da en sevdiğim yerlerden biri de Kuğulu Park ve Tunalı Hilmi caddesidir. Her fırsatta hatta özel olarak giderim, gezer, görür, bakar, fotoğraf çekerim. Kuğulu Park’a girdiğimde de değmeyin keyfime. O küçücük park her daim dolu doludur. Her yaştan çocuklar ve anne babalar zaman geçirir; kuğular, ördekler, güvercinler ve fıskiyeden göğe yükselen sularla ömür boyu unutamayacakları anılar biriktirirler. Ben de öyle..

Bu tutkumun uzun yıllar Başbakanlık Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü’nün Atatürk Bulvarı’ndaki eski (benim için hiç eskimeyen) binasında çalışmamla ilgili olduğunu söylemeliyim. Öğle aralarında bulvardan Kuğuluya ve Tunalı Hilmi’ye gitmek klasiğimizdi. Gelen misafirlerimizi de Kuğuluda, Tunalıda ağırlar, güzel zaman geçirirdik. Balgat’a taşındığımızda oraları çok özlemiş, anılarımızı ve özlemimizi sık sık dile getirmiştik.

7 bin 743 m² alana sahip birinci derece doğal sit alanı olan Kuğulu Park, içerisinde dinlenme ve çocuk oyun alanları, ördek, kuğu ve güvercinlerle dolu havuz, şelaleler, ağaçlar, yeşil alan; oturmak için banklarla harika bir dinlenme ortamı sunuyor Ankaralılara ve Ankara’ya gelen misafirlere…

Ve Tunalı’ya dönelim. Parkın caddeye bakan tarafında bir heykel vardır. Tunalı Hilmi Bey’in heykeli.

Kimdir Tunalı Hilmi Bey?

1871 yılında Bulgaristan’da doğar. 1878 yılında başlayan 93 harbi diye bilinen Osmanlı Rus savaşı nedeniyle ailesi Tırgoviş’ten (Tuna vilayetine bağlı bugünün Eskicuma’sı) İstanbul´a kaçıyorlar. Yanlarında küçük bir çocuk da vardır. Bu Tunalı Hilmi Bey’dir. Çocukluğu Anadolu köylerinde geçer ve Kuleli Askeri İdadisi’nin sınavlarına girer ve kazanır. Gülhane Askeri Tıp Akademisi’ne devam eder. Ancak üyesi bulunduğu İttihad-i Osmani Cemiyeti’nin üyeleri hakkında çıkarılan sürgün kararı onu da etkiler ve Anadolu topraklarından ayrılır, Cenevre’ye giderek öğrenim hayatına devam eder.

 

İttihat ve Terakki’nin Cenevre şubesini açarak faaliyetlerine devam eden Tunalı Hilmi’nin hükümet karşıtlığı devam eder ancak bedelini babasının ve kardeşlerinin sürgünü ile öder. Hükümetin Jön Türkler ile anlaşmaya varması üzerine siyasete atılır. Jön Türk ve Türkçülük hareketinin önde gelen isimleri arasında bulunan bir siyaset ve devlet adamıdır. Cumhuriyet´in kuruluşunun ve ilk meclisin önemli milletvekillerinden birisi olur. Son Osmanlı Mebusan Meclisi ile başlayan milletvekilliği, Büyük Millet Meclisi’nin açılışının ardından üç dönem daha devam eder.

Milletvekilliği sırasında, ilerideki Atatürk devrimlerine kaynaklık edecek olan kanun teklifi ve önergeleri verir, Öz Türkçe, kadın, köylü, işçi hakları gibi önemli konuların savunuculuğunu yapar.

Tunalı Hilmi Bey: “Hanım Paşa görmek isterim!”

1923 yılında, meclis kürsüsünden kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanınmasını, “Hanım Paşa görmek” ifadesi ile dile getirir, yaşanan dönemin çok ilerisinde yenilikler getirecek olan kanun teklifi ve önergeler verir, o günün koşullarına uygun olmadığı gerekçesiyle önergeleri kabul edilmez. Ancak kadın hakları konusundaki çalışmalarından vazgeçmez ve mücadeleye devam eder.

1913’te Budapeşte´de toplanan Kadınlara Seçme Hakkı Verilmesi Milletlerarası Cemiyetler Birliğinin toplanmasından sonra 16 ülke kadınlara siyasal haklar tanımış, Türkiye Büyük Millet Meclisinde kadınlara seçme hakkı ise ilk kez 15 Kasım 1921´de Köy ve Bucak Yönetimi Kanun Tasarısı görüşülürken ele alınmıştır.

Tunalı Hilmi Bey büyük bir mücadele verir, Azerbaycan´da bu hakkın verildiğini söyleyerek, İslamiyet´in kadına verdiği değerle ilgili bir ayet okumak ister, ülkenin batısında muhtar olan kadınların bulunduğunu, seçilme hakkının verilmeyişini anladığını ama seçme hakkının neden esirgendiğini sorar, yine büyük tepkiyle karşılanır.

Tunalı Hilmi Bey vazgeçmez, Türk kadınının toplumsal yaşamda  hak ettiği yeri alması gerektiğini sürekli savunur, gündemde tutar. 1928 yılında 56 yaşında yaşama veda eder. 1930 yılında kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanınmasında Tunalı Hilmi Bey’in öncülüğü ve mücadelesinin izleri vardır.

Tunalı Hilmi Bey, Ankara’nın önemli caddelerinden birisine adının verilerek yaşatılması ve bir heykelinin olması biz kadınlar için minnet ifadesi olarak algılanmalı ve Cumhuriyetin çınarları unutulmamalıdır.

About the Author

mm
Zeliha Dogan Yesil
BYEGM Şube Müdürü ve Ankara Halkla İlişkiler Derneği Yönetim Kurulu Başkanı, Mustafa Kemal Atatürk hayranı. AÜ DTCF Türk Dili ve Edebiyatı, AÜ Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bölümü, Gazi Ü.Güzel Sanatlar Ens.Yüksel Lisans. Görevi gereği Basın, Dış Politika ve Uluslar arası ilişkiler ilgi alanında oldu. Kurum yayınlarında büyük emeği var, ilk Türk Cumhuriyetleri Haber Bültenini, ilk STK yayın organı olan Türk Kadınlar Birliği aylık bültenini 10 yıl yayımladı… Ve başkaları… Sürekli Basın Kartı sahibi bir kurum gazetecisi. Gezer, görür, yazar, çizer, anlatır, konuşur, paylaşır… Barış, huzur, sevgi ve eğitimin bütün dünyaya yayılması en büyük özlemidir. Köy Enstitüsünden yolu geçmiş bir babanın yaşamına etkisi büyük olmuş, çocukken kendisine getirdiği dünya küresinden parmağıyla belirlediği Güney Afrika, Çin, Hindistan bir de Eyfel Kulesi en merak ettiği yerler olmuş, gitti ve gördü… En büyük hazinesi ailesi, eşi ve 2 kızı… Devam ediyor. Hayatta ve ayakta olmak en büyük sloganı…

Be the first to comment on "Kuğulu Park… Kadın Hakları savunucusu Tunalı Hilmi Bey…"

Leave a comment

Your email address will not be published.


*


error: Web sayfasında yazılan yazıların telif hakkı web sayfasına aittir. Web sayfasında yazılan, yazıları kaynak göstermeden paylaşanlar ve kullananlar hakkında web sayfası tarafından gerek Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu gerekse Basın Kanunu kapsamında tüm yasal haklarımız kullanılacaktır.